Πέμπτη, 24 Απριλίου 2014

Σέλτσο, τόπος ιερός και αθάνατος:
210 χρόνια από την αυτοθυσία στην ελευθερία

     Η Μάχη του Σέλτσου και η τελευταία θυσία των Σουλιωτών το 1804, που έπεσαν στον γκρεμό δίπλα από την Ιερά Μονή Σέλτσου στην Κοιλάδα του Αχελώου είναι ένα δεύτερο Ζάλογγο, τραγικότερο και υπέρτερο ίσως, σχετικά άγνωστο στο ευρύ κοινό. Από τους 1400 περίπου Σουλιώτες που κατέφθασαν στην Ιερά Μονή που υπήρχε στο Σέλτσο διασώθηκαν μόνο 65.
     Φέτος συμπληρώνονται 210 χρόνια από τo ζοφερό και ανείπωτο εκείνο διήμερο της 22/23ης Απριλίου του...
...1804 όταν συντελέστηκε το Ολοκαύτωμα των 1400 περίπου Σουλιωτών και Ραδοβιζινών στο Σέλτσο της Βρεστενίτσας - σημερινές Πηγές Άρτας, ιστορική έδρα του Δήμου Γ. Καραισκάκη.
     Μέχρι τότε άντεξαν την σκληρή τετράμηνη πολιορκία του Αλή Πασά πού ξεκίνησε στις αρχές του 1804, λίγες μέρες μόνο αφ’ ότου εγκατέλειψαν τις πατρογονικές τους εστίες στο Σούλι. Για να τιμηθεί η ημέρα της ανείπωτης αυτής θυσίας η Αδελφότητα Πηγιωτών Άρτας και ο Σύλλογος Γυναικών Δήμου Γ. Καραϊσκάκη «Η Λένω Μπότσαρη» με τη συνδρομή και του δήμου Γ. Καραϊσκάκη πραγματοποίησαν μια λιτή εκδήλωση την Πέμπτη 24 Απριλίου 2014 στον ιερό χώρο της Μονής.
     Πλήθος κόσμου προσήλθε για να προσκυνήσει στο Μοναστήρι της Κοιμήσεως, αλλά και να αποδώσει ελάχιστο φόρο τιμής στους Σουλιώτες που μαρτύρησαν. Μετά την τέλεση Θείας Λειτουργίας και επιμνημόσυνης δέησης, έγινε ρίψη στεφάνων στο όπισθεν της μονής φοβερό βάραθρο της Γκούρας τον «Πέτακα» όπου έπεσαν τα 250 και πλέον γυναικόπαιδα των Σουλιωτών.
     Η ιερά Μονή Σέλτσου όπως και η Μονή Μεγαλόχαρης περιλαμβάνονται στο έργο που ολοκλήρωσε η Περιφέρεια Ηπείρου "Δράσεις προβολής των αρχαιολογικών, ιστορικών και βυζαντινών μνημείων της Περιφέρειας Ηπείρου".
     Με αφορμή την παρουσίαση του έργου και την συμπλήρωση 210 χρόνων από την θυσία ο αντιπεριφερειάρχης Άρτας Βασίλης Ψαθάς δήλωσε ότι «με όραμα και ισχυρή θέληση, αυτός ο τόπος, τόσο πλούσιος σε ιστορία και θρησκευτικό συναίσθημα, μπορεί να καταστεί πόλος έλξης και να αναπτυχθεί, διατηρώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και την φυσική ομορφιά του. Υπερήφανα μνημεία της λαϊκής μας αρχιτεκτονικής, αλλά και περάσματα υπερφορτωμένα από τις μικρές και μεγάλες στιγμές της λαογραφίας και της τοπικής μας ιστορίας, αποτελούν απαράμιλλες ζωντανές πλευρές της παράδοσής και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, που οφείλουμε να διασώσουμε, να γνωστοποιήσουμε, να αναδείξουμε. Και αυτό πράττουμε, μέσα από τούτη τη νέα βίντεο art έκδοση της περιφερειακής ενότητας Άρτας. Αυτή η προσπάθεια αποτελεί συνέχεια των ενεργειών που ξεκινήσαμε πριν τρία χρόνια και που αποσκοπούν στην καλύτερη δυνατή γνωριμία όλων μας με τον ανεξερεύνητο και μοναδικό φυσικό, ιστορικό και πολιτισμικό πλούτο της περιοχής μας. Τώρα έχουμε στη διάθεση μας ένα ακόμη γνωστικό εργαλείο που σχετίζεται με τη συλλογική προσπάθεια που καταβάλλουμε για την πολυπόθητη ανάπτυξη της Άρτος. Μια ανάπτυξη που οφείλει να σέβεται και όχι να αγνοεί τον άνθρωπο, τη φύση και τις σημαντικές πολιτιστικές και ιστορικές παρακαταθήκες της περιοχής μας».
     Τέλος τόνισε ότι «η Μάχη του Σέλτσου και η θυσία των Σουλιωτών είναι ένα δεύτερο Ζάλογγο, τραγικότερο και σχετικά άγνωστο στο ευρύ κοινό. Προσκυνούμε και αποδίδουμε φόρο τιμής σε αυτούς που αγωνίστηκαν για την δικιά μας ελευθερία. Είναι ένα βαρύ τίμημα που πλήρωσε ο Ελληνισμός στη μάχη για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού».
     Ο Δήμαρχος Γ. Καραϊσκάκη Δημήτρης Γαλλίκας δήλωσε: «Πάλι μας σμίγουν σήμερα στον ιερό αυτό τόπο οι νεκροί και οι λίγοι ηρωικοί διασωθέντες της μάχης του Σέλτσου του Απριλίου 1804. Μας έχουν φέρει εδώ ψηλά, όχι με μόνο με όρους υψομέτρου ούτε καν με όρους δόξας αλλά με όρους αρετής. Γιατί όπως είπε ο Κικέρων, η δόξα είναι μια απλή σκιά που ακολουθεί την αρετή. Αρετή είναι να επιλέγεις το σωστό στην κάθε στιγμή και να το πράττεις. Κι έρχονται στιγμές που η επιλογή είναι πολύ σκληρή - όπως ήταν πράγματι για τους έγκλειστους στο Σέλτσο Σουλιώτες. Μπροστά η άβυσσος. Πίσω ο αμείλικτος εχθρός. Μπροστά ο θάνατος. Πίσω μια άτιμη συνθηκολόγηση. Κι η απόφαση παίρνεται σε μια στιγμή. Παίρνεται με την καρδιά - όχι μόνο γιατί δεν υπάρχει χρόνος να παρέμβει η λογική, αλλά γιατί ήρωας δε γίνεσαι με τη λογική: με την καρδιά γίνεσαι. Στους μαχητές του Σέλτσου εφαρμόζεται αυτό που είπε ένας άλλος σοφός: ήρωας είναι εκείνος που περιφρονεί την άβυσσο. Δεν ήταν μόνο η άβυσσος κάτω απ’το φοβερό γκρεμό μπροστά μας – και τον άλλο φοβερό γκρεμό στο Ζάλογγο. Ήταν η άβυσσος του αβέβαιου για το οποίο πάλευαν οι Σουλιώτες».
     Ο Πρόεδρος της Αδελφότητας Πηγιωτών Άρτας Χρήστος Β. Καπερώνης πρότεινε: όπως η 24η Απριλίου να καθιερωθεί ως «Ημέρα Θυσίας Σέλτσου» με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του δήμου Γ. Καραϊσκάκη. Εκεί, στο Σέλτσο, να γίνεται κάθε χρόνο επιμνημόσυνη δέηση σε μια λιτή τελετή, που θα περιλαμβάνει και επίσκεψη μαθητών σχολείων. Είναι μια ευκαιρία - δεδομένης και της βελτίωσης της οδικής πρόσβασης σ’ αυτό - να ενθαρρυνθεί από τους φορείς η εκπαιδευτική κοινότητα της Ηπείρου, ώστε εν μέσω διδακτικού έτους και πριν τη λήξη του, να διοργανώνονται τέτοιες εκπαιδευτικές επισκέψεις – εκδρομές στο Σέλτσο. Ήρθε η ώρα, οι νέες γενιές να μάθουν και να γνωρίσουν από κοντά τον άγνωστο για πολλούς ακόμη σπουδαίο και μοναδικό Ιερό αυτό τόπο, όπου οι πρόγονοί μας έχυσαν το αίμα τους, για να φυτρώσει ο σπόρος της ελευθερίας του γένους μας. Να εμπεδώσουν ότι το Σέλτσο δεν είναι ένα ακόμη μοναστήρι αλλά ένα νέο Υπέρτερο Ζάλογγο. Η Ιερά Κιβωτός της θυσίας των Σουλιωτών, πολύτιμο και ακατέργαστο πετράδι της ιστορίας του έθνους μας.

     Η ιστορία της Μονής Σέλτσου
   








     Όταν με την συνθήκη της 12ης Δεκεμβρίου του 1803, το Σούλι παραδόθηκε στον Αλή Πασά, οι Σουλιώτες άρχισαν να εγκαταλείπουν τον τόπο τους, για να μην παραδοθούν στους Τούρκους.
     Με αρχηγούς τον Κίτσο και Νότη Μπότσαρη, 1.148 Σουλιώτες τα Χριστούγεννα του 1803 έφτασαν στην Μονή του Σέλτσου, όπου λόγω της τοποθεσίας αποτελούσε ένα φυσικό οχυρό. Είκοσι ημέρες αργότερα στις12 Γενάρη του 1804, άρχισε η στενή πολιορκία τους από 8000 στρατιώτες του Αλή Πασά.
     Με σοβαρές απώλειες στο εχθρικό στράτευμα, οι Σουλιώτες κατάφεραν να τους αποκρούσουν. Όλο το χειμώνα έμειναν αποκλεισμένοι στο Σέλτσο, με λιγοστά τρόφιμα και πολεμοφόδια που τους προμήθευαν κρυφά, οι κάτοικοι των γύρω περιοχών του Λιάσκοβου και της Βρεστένιτσας.
     Στις 20 Απριλίου, έπειτα από τετράμηνη πολιορκία, οι Τούρκοι αφού εξουδετέρωσαν την αντίσταση στα φυλάκια μπήκαν στο Μοναστήρι. Άλλοι σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν, ενώ 250 γυναικόπαιδα για να μην πέσουν στα χέρια των εχθρών έστησαν ένα νέο μεγαλύτερο Ζάλογγο. Ο Νότης Μπότσαρης αιχμαλωτίστηκε τραυματισμένος, ενώ ο Κίτσος μαζί με τον 13χρονο Μάρκο και 10 σουλιώτες γλίτωσαν της σφαγής μέσα σε μια σπηλιά.
     Σύμφωνα με την ιστορική έρευνα το κτηριακό συγκρότημα της Μονής αρχικά κτίστηκε τον 10ο αιώνα και καταστράφηκε από μεγάλο σεισμό στις αρχές του 15ου, για να ανεγερθεί εκ νέου το 1697.
     Σήμερα σώζεται το καθολικό της Μονής που είναι λιθόκτιστο, Αθωνικού τύπου και τριγύρω βρίσκονται ερείπια από τα κελιά. Το εσωτερικό του ναού έχει εξαιρετικές αγιογραφίες και τοιχογραφίες, ενώ αποτελεί το μοναδικό ενυπόγραφο έργο του ιερέα Νικόλαου από την Άρτα. Εντυπωσιακό είναι και ξυλόγλυπτο τέμπλο με το χρυσό επίχρισμα, τις σημαντικές εικόνες, το φυτικό και ζωικό διάκοσμο σε φόντο κυανέρυθρο.
     Ο Γάλλος ιστορικός Πουκεβίλ αναφέρει: «Η ΦΑΛΑΓΞ [1148] ΤΩΝ ΑΡΧΗΓΩΝ ΚΙΤΣΟΥ ΚΑΙ ΝΟΤΗ ΜΠΟΤΣΑΡΗ -ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΩ- ΒΑΔΙΖΕΙ ΠΡΟΣ ΣΕΛΤΣΟ. ΑΠΙΣΤΙΑΝ ΑΛΗ ΤΡΙΜΗΝΟΝ ΑΝΙΣΟΝ ΑΓΩΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΔΟΣΙΑΝ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ Η ΘΥΣΙΑ. ΟΙ ΣΟΥΛΙΩΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΕΦΟΔΙΑ ΑΣΙΤΟΙ ΚΥΚΛΩΜΕΝΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΕΞΟΔΟΝ Η ΘΑΝΑΤΟΝ ΗΡΩΟΣ. ΞΙΦΗΡΕΙΣ 300 ΑΚΑΛΥΠΤΟΙ ΣΑΡΩΝΟΥΝ ΤΟ ΠΑΝ ΠΛΗΝ ΓΕΦΥΡΑΣ ΚΟΡΑΚΟΥ. Ο ΝΟΤΗΣ ΠΙΠΤΕΙ ΜΕ 5 ΠΛΗΓΑΣ ΣΧΕΔΟΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ ΦΟΝΕΥΟΝΤΑΙ. ΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΑΧΟΜΕΝΑΙ ΦΩΝΑΖΟΥΝ ΘΑΝΑΤΟΣ. ΥΠΕΡΔΙΑΚΟΣΙΟΙ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ ΠΗΔΟΥΝ ΚΑΙ ΠΝΙΓΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΧΕΛΩΟ. ΧΑΛΑΣΜΟΣ ΜΟΝΟ 10 ΚΑΙ Ο ΚΙΤΣΟΣ ΣΩΖΟΝΤΑΙ» [ΠΟΥΚΕΒΙΛ 1824 Τ. Ι. ΣΕΛ. 207-212].

     Παρακολουθείστε το σχετικό βίντεο για το Σέλτσο που πραγματοποίησε η εταιρεία Comitech για την Περιφέρεια Ηπείρου.     

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ο ΑΡΤΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ευθύνεται μόνο για όσα γράφουν οι συντάκτες του.
Παρακαλούμε μην μας φέρνετε στη δύσκολη θέση να διαγράφουμε υβριστικά ή χυδαία σχόλια.